Kuzey Afrika’nın egzotik ülkesi Fas Krallığı sürprizlerle dolu şehirleri, ılıman iklimi ve kültürel zenginliği ile baş döndürücü bir ülke. Burası Atlas Okyanusu’nu Akdeniz’e bağlıyor. İspanya’yı kendisinden ayıran Cebelitarık Boğazı ile de cazibesine cazibe katıyor. Fas isminin kendi dilindeki anlamı en batıdaki yer. Arapça’daki anlamı akşam. İngilizce adı Morocco ülkenin ortasında bulunan Marakeş’ten türemiş. Türkçe’deki adını ise Osmanlı feslerinin Fes şehrinde üretilmesinden dolayı Fas olarak almış.

Fas tarih öncesi çağlara dayanan uzun bir  geçmişe sahip. Rabat, Kazablanka ve diğer şehirlerde bulunan arkeolojik bulgulara göre ülke topraklarında çok eski çağlardan bu yana yaşam var. M.Ö 2000 yıllarından itibaren de Berberiler’in yaşadığı biliniyor.

7. yüzyılda İslam ordularının bölgeyi fethinden sonra Fas, Arap kültürünün etkisinde kalmış. Berberiler’in büyük çoğunluğu Arap kıyafetlerini, geleneklerini, kültürlerini ve İslam dinini benimsemişler.

Fas

Essaouira

Tur liderimiz Eylem, lakabı halkın babası olan Kral Mohammed VI’nın halk tarafından çok sevildiğini söylüyor. Bunun sebebi lakabı derin devlet babası olan babası Hassan II’nin baskıcı rejimine son vermesi. İslam peygamberi Mohammed’in soyundan gelen kralın babasından miras kalan $ 600.000.000’ı almayıp halkın temel ihtiyaçlarının karşılanması için bir vakfa bağışlamasının ve halkın içinde korumasız dolaşmasının da bu kadar sevilmesinde etkisi var. Fas her ne kadar şeriat ile yönetilen anayasal monarşi olsa da halkın özgürce konuşabildiğinden ve hapiste hiç bir gazetecinin olmadığından da bahsediliyor.

Daha henüz gittiğim Ürdün’ün aksine burada sokakta pek çok kadın var. Bu kadınların içinde tek tük başı açık gördüm. Neredeyse hepsinin başı kapalıydı.

Fas’ta en önemli geçim kaynağı tarım ve balıkçılık. Burada olduğum sürece organik sebze, meyveyi ve de deniz mahsüllerini tatmak da bana şart oldu. Burada sevdiğim lezzetlerden yoğurt, ayran, Türk kahvesini ise maalesef bulamadım.

Fas’ın Afrika’da olmasına rağmen Afrika Birliği’ne üye olamayan tek ülke olmasının sebebi ise Afrika Birliği’nin Fas’ın Batı Sahra’ya haksız yere girdiğini düşünmesi.

Fas

Rabat sokakları

Fas’a nasıl gidilir?

İstanbul’dan Kazablanka’ya 5 saat süren direkt uçuşlar var. Ayrıca aktarmalı uçuşlar da bulunuyor.

Fas’a gitmek benim için yeni bir kıtanın keşfi olacağından ayrı bir anlam taşıyordu. Gerçi Afrika kıtasında daha önceden gördüğüm Mısır vardı ama o sayılmazdı. Çünkü ben seneler önce Mısır’da Mısır’ı yaşamadan, sadece Kızıldeniz’de tüplü dalış yaparak evime dönmüştüm. (Nereden bileyim sonradan hem Mısır’ı, hem de Sahra altı Afrika’da Kenya, Tanzanya, Namibya, Uganda gibi pek çok ülkeyi keşfedeceğimi?)

Akrabam Aysen bana World Zera Tour’un düzenlediği Fas turundan bahsettiğinde hiç düşünmeden tura katılmaya karar verdim. Daha sonra Yunanistan turunda tanıştığım Ümran ablanın da Ayhan Kalafat’ın düzenlediği bu tura katıldığını öğrenecek, Bursa’dan kalkan bu tura ben İstanbul’dan, Aysen Bursa’dan, Ümran abla Antalya’dan katılacak, bu gezinin detaylarını ise Selanik tavernalarında konuşacaktık. Ne de olsa dünya küçük ama hayaller büyüktü :-) .

Fas için vize almak gerekiyor mu?

Türk vatandaşları ülkeye giriş tarihinden itibaren 6 ay süreyle geçerli pasaport hamili olmaları halinde Fas’a yapacakları 90 güne kadar ikamet süreli seyahatlerinde vizeden muaf. Ancak ülkeye girişte ve çıkışta verilen formların doğru ve eksiksiz biçimde doldurulması gerekiyor. Ayrıca 100.000 Dirhem (yaklaşık 9.000 Avro) ve üzeri miktarda deklare edilmemiş dövizin sokulması veya ülkeden çıkarılması yasak.

Fas gezilecek yerler

Fas tahminimin çok üzerinde yemyeşil bir ülke. İnsanın gözü daha ilk günden yeşile doyuyor. Fas gezilecek yerlere de bir bakalım:

Rabat

Fas’ın başkenti olan Rabat, ülkenin kuzey batı kıyısında Bou Regreg Irmağı’nın denize döküldüğü yerde bulunuyor. Önemli bir yönetim ve öğretim merkezi olan şehirde sanayi de gelişmeye devam ediyor. 1955 yılındaki bağımsızlıktan bu yana ülkenin hem politik, hem de idari anlamda başkenti olan Rabat daha çok politik yönüyle tanınıyor. Ancak kültürel yapısı ve zengin tarihi ile de ziyaretçilerine pek çok seçenek sunuyor.

Fas

Rabat

Meknes

Fas’ın tam ortasında yer alan Meknes, Molla İsmail’in kurduğu ve 55 km surlarla çevrili bir şehir. Tarihi kent bölgesi 1996 yılından beri UNESCO Dünya Mirası listesinde. Ülkenin 4 imparatorluk şehrinden biri olan Meknes, Sultan Moulay İsmail döneminde (1672-1727) başkent olmuş. İsmini de kurucusu Berberi kabilesi Miknasalar’dan alıyor.

Fas

Agdal Sarnıcı (Basin)

Fes

Burası Fes – Boulemane bölgesinde bulunan, geçmişte Fas Sultanlığı’na başkentlik yapmış bir şehir. Bir bilim insanı olan Molla İdris burayı 789 yılında Orta Atlas Dağları’nın eteğinde bir İslam şehri olarak kurmuş. İslam kültürünün etkisiyle kendine has bir dokusu olan kent aynı zamanda Fas’ın İslam başkenti sayılıyor. Birçok Müslüman ülkede kullanılan fes adını başlıca üretim merkezi olan Fes şehrinden alıyor.

Fas

Fes

Marakeş

Marakeş, Fas’ın orta kısmında bulunan ve ülkenin ilk başkenti olma özelliğini taşıyan bir şehir. Atlas Dağları’nın dibindeki kent Atlantik ile arasında bir geçiş noktası oluşturuyor. Kızıl Şehir olarak adlandırılan Marakeş, UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alıyor. 18 km surları ve 10 kapısı ile burası âdeta bir masal şehir.

Majorelle Bahçesi

Essaouira

Atlas Okyanusu kıyısında Fas’ın tarihi şehri Essaouira, deniz-güneş-kum üçlüsünü yaşatan, sanat ve kültürün iç içe geçtiği, insanı mutluluk sarhoşu yapan bir yer. Kent Portekiz limanı olan Mogado’nun yanına 18. yüzyılda Kral Mohammed III tarafından bir Arap şehri olarak kurulmuş. Kentte Yahudiler, Müslümanlar ve Hristiyanlar iç içe yaşamış. O nedenle burada keskin sınırları olan Yahudi, Müslüman ve Hristiyan mahalleleri görülmüyor.

Fas – Essaouira

Safi

Afrika kıtasının batı sahillerinde devam eden yol balıkçı limanlarını, fosfat fabrikalarını ve ekolojik tarım alanlarını geçerek Safi’ye varıyor. Atlas Okyanusu kıyısındaki ülkenin batı sahillerinde yer alan kent etkisinde kaldığı Portekiz kültürünü oldukça yoğun hissettiriyor. Tarihi kalesi ve sardunya endüstrisine destek veren ana liman olması nedeniyle de burası ülke içinde adını oldukça fazla duyuran bir yer. Turistik olarak çok tanınmasa da çömlek alışverişi yapma imkânı sunması ve gerçek ülke kültürünü yansıtması nedeniyle burası oldukça ilgi çekici.

Fas – Safi, Kasr al-Bahr, Morocco – Sea Castle (New Castle) Kaynak:Wikipedia (By Jerzy Strzelecki – Own work, CC BY 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2998955)

Oualidia

Burası okyanusa paralel uzanan kıyı sulak alanları, kum ve tuzlalar, pürüzlü resifler, lagünler ve habitatlarda çok zengin balık ve kuş türlerine ev sahipliği yapıyor. Bu türler arasında flamingolar, kılıç gagalar, kıyı çamur çulluğu, leylek, ibibik, sumru, ak balıkçıl ve çalı bülbülü gibi birçok küçük kuş türünü sayabiliriz. 1957 yılında kurulan su ürünleri çiftlikleri sayesinde Oualidia’dan her yıl Japonya’ya 200 tondan fazla istiridye ihracatı yapılıyor.

Oualidia

El Jadida

Her yıl ağustos ayında Uluslararası Jawhara Festivali’ne ev sahipliği yapan ve 3.500 atlı şövalye gösterisiyle bu festivali renklendiren El Jadida, Fas’ın Atlas Okyanusu kıyısındaki kentlerinden birisi.

El Jadida

Kazablanka

Afrika’nın Marsilya’sı denilen Kazablanka (Casablanca) kenti batının modernliği ile Arap gelenekselliğinin birleştiği, unutulmaz filmlere, özellikle de Humphrey Bogart ve Ingrid Bergman’ın efsane filmi Casablanca’ya sahne olmuş bir kent.

Fas – Casablanca Royal Palace

Şafşavan (Chefchaouen)

Şafşavan ya da Fransızcalaştırılmış transliterasyonuyla Chefchaouen, ülkenin kuzey batısında yer alan küçük bir şehir. Aynı adlı ilin merkez kenti konumundaki Şafşavan, mavi boyalı evleriyle adını duyuruyor.

Şafşavan (Chefchaouen)

Fas mutfağı

Kuzey Afrika, Arap ve Endülüs etkileri taşıyan Fas mutfağında en çok et tüketiliyor. Sebze, deniz ürünleri, bolca sarımsak ve baharat kullanılıyor.

Fas mutfağı

Kuskus

Kuskus dana, kuzu, tavuk etiyle pişiriliyor ya da üzerine tahinli şeker dökülerek servis ediliyor.

Tajin

Tajin hem ülkenin geleneksel lezzetinin hem de pişirildiği konik kapaklı toprak pişirme kabının adı. Kapaklı güveçlerde servis edilen tajin, et, üzüm ve nohutla pişiriliyor.

Tajin

Harira çorbası

Nohut ve mercimekli çorba.

Fas mutfağı – Harira

Pastilla

İnce açılmış hamur arasındaki tavuk eti ve deniz ürünleri, pudra şekeri ve tarçınla harmanlanıyor. Bu ünlü hamur işi Fes şehrinin özel yemeği.

Pastilla

Egzotik bir hava almak ve farklı bir kültürle tanışmak istiyorsanız Kuzey Afrika’nın en güzel ülkelerinden birisi olan Fas’ı mutlaka listenize almanızı öneririm.