Hani yıllar önce gitmeyi aklımızın köşesinden bile geçirmediğimiz, bugünlerde ise adından çokça söz edilen bir yer mi arıyorsunuz? O zaman sizi Fener & Balat civarında bir geziye alalım. İnstagram fenomenlerinin uğrak noktası olan mahallelerde şimdilerde acayip bir hareket var. Peki sizce neden buralar her gün yeni mekânlarla süsleniyor? Sizce Balat’a neler oluyor?

Fener – Balat sokakları

Balat Hakkında Bilgiler

Aslında buranın tarihi çok eskilere dayanıyor. Bizans döneminde adı Petrion olan semtte Phanariots olarak isimlendirilen Rumlar yaşamış. İstanbul’un fethinden hemen önce evlerini terk etmişler, ama Fatih Sultan Mehmet’in kendilerine dokunmayacağını ve ibadetlerinde serbest bırakacağını garanti etmesi üzerine geri dönmüşler.

Fener – Balat sokakları rengârenk

15. yüzyılda Sefarad Yahudileri’nin yerleştiği bölge, ilerleyen yıllarda Portekiz ve Rodos’tan göçen Museviler’in de yerleşim yeri olmuş. Bu nedenle uzun yıllar boyunca bölge Yahudi Balat olarak anılmış. Bu göçmenler tabii ki sadece kendileri gelmekle kalmamışlar, beraberlerinde medeniyetlerini de getirmişler. Meselâ İstanbul’u matbaayla tanıştırmışlar.

1950’li yıllarda buranın Yahudileri İsrail’e göç etmeye başlamış. Bölge de iç göçle İstanbul’a gelenlerin yerleşimi haline gelmiş.

Fener – Balat sokakları

Fener – Balat turları

Günümüzde Fener & Balat turlarının adını çokça duyar olduk. Bölge acayip bir dönüşüm içinde. Zamanında buraya yerleşen Yahudiler ve Rumlar’ın estetik ama sonradan terk edildiği için bakımsız kalan evleri artık restore edilmeye başlandı. Kiliseler, sinagoglar, camilerin kol kola girdiği mahallelerde, gözlerimiz etraftaki güzelliklere takılı kalıyor.

Fener – Balat sokakları

Bölge o kadar hareketlenmiş ki bazı kafelerde instagram fenomeni ve blogger kabul etmediklerini bile yazacak hale gelmişler. Arkadaşlar ne yaptı da mekân sahiplerini bu kadar bıktırdı bilemem ama kesin olan bir şey var ki burada otantik bir hava esiyor ve sanki bambaşka bir diyara gelmişsin hissini alıyorsun. E o yüzden de etraf kıpır kıpır. Esnaf da ya memnun ya bıkkın. Yine de bence kendiniz buraya gelip değişik konseptlerdeki Fener & Balat’ın En Popüler Kafeleri & Restoranları‘nı keşfedebilirsiniz.

Fener – Balat sokakları

Balat gezilecek yerler

Şimdi Balat gezilecek yerlere bir göz atalım:

Sveti Stefan Bulgar Kilisesi (Demir Kilise)

Demir Kilise’nin en önemli özelliği tamamı demirden olan dünyadaki tek kilise olması. Hikâyesi de şöyle: Osmanlı Devleti’ndeki Ortodoks Bulgar cemaati 19. yüzyıla kadar ibadetlerini Rum kiliselerinde yapıyormuş. Milliyetçilik akımlarından etkilendiklerinde kendilerine ait bir kilise talep etmişler. Bulgar cemaatinin ileri gelenlerinden ve o dönemde milletvekili olan Stefan Vogoridis 1848 yılında devlete başvurarak içinde ibadet edebilecekleri bir ev yapılmasını, bunun için de Fener’deki şahsına ait arsasını bağışlayacağını bildirmiş. Padişah evin yapımına izin vermiş. Bu ibadethane-evden sonra buraya ahşap bir kilise yapılmış. Daha sonra Ermeni mimar Hovsep Aznavur’un yarışmada kazandığı projesi ile tamamı demir olan kilise Viyana’da prefabrik olarak üretilmiş. Tuna Nehri ve Karadeniz üzerinden gemiyle getirilmiş ve Haliç’in kıyısında monte edilerek 1898 yılında ibadete açılmış. Son 9 yıldır restorasyonda olan kilise 7 Ocak 2018’de tekrar ziyarete açıldı.

Sveti Stefan Bulgar Kilisesi (Demir Kilise)

Kilisenin içinin inanılmaz bir enerjisi var. Yükselen müzik ve kilisenin atmosferi burayı ziyareti kesinlikle zorunlu kılıyor.

Sveti Stefan Bulgar Kilisesi (Demir Kilise)

Antikacılar Sokağı – Çıfıt Çarşısı

Çıfıt’ın Osmanlı’da Yahudi anlamına geldiğini biliyor muydunuz? Çıfıt Çarşısı da aslında Yahudi esnafın bir arada bulunduğu çarşı demek.

Antikacılar Sokağı – Çıfıt Çarşısı

Çarşıda günümüzde antikacılar, eskiciler, aynacılar, meşhur tarihi Agora Meyhanesi ve Yanbol Sinagogu var. Antikacıların çoğunda düzenli olarak hatıra eşya mezatları düzenleniyor. Siz de bambaşka ömürlerin nefeslerini evinize taşımak istiyorsanız bu mezatları kaçırmamalısınız.

Antikacılar Sokağı – Çıfıt Çarşısı

Ahrida Sinagogu

Ahrida Sinagogu 1400’lü yıllarda Makedonya’nın Ohrid şehrinden göç eden Yahudiler tarafından yaptırılmış. O zamandan beri de kesintisiz ibadet yapılıyor.

Ahrida Sinagogu

Fener Rum Lisesi (Kırmızı Mektep)

Fener Rum Lisesi, Heybeliada’daki ruhban okuluyla birlikte İstanbul’da bulunan 2 Rum eğitim merkezinden biri. 1881’de yapılan okul 1950’ye kadar kullanılmış. Sonra uzun zaman boş kalmış. Okulun günümüzde ne yazık ki az sayıda öğrencisi var.

Fener Rum Lisesi (Kırmızı Mektep)

Fransa’dan getirtilen özel kırmızı ateş tuğlalardan, granit ve görkemli süslemelerden oluşan cephesi, 2 katlı kulesi ve geniş kanatlarıyla İstanbul’un tepelerinden birinde bulunan bina, görülmeye değer güzellikte.

Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi (Ekümenik Patrikhane)

Ekümenik Patrikhane Ortodoks Hristiyanlığı temsil eden Doğu Ortodoks Kilisesi’ni oluşturan 14 otosefal kiliseden birisi. Kilisenin Doğu Roma İmparatorluğu’nun başkentinde bulunması ve bugünkü Ortodoks kiliselerinin çoğunun ana kilisesi olması nedeniyle Ortodokslukta özel bir yeri var. Ekümenik Patrik diğer Doğu Ortodoks episkoposları arasında “Primus inter pares” (eşitlerin birincisi) unvanını taşıyor ve Papa’nın aksine tamamıyla özerk olan otosefal kiliselere müdahale etmiyor. Rum Ortodoks kiliseleri üzerinde simgesel bir otoritesi olan İstanbul patriği 6. yüzyıldan beri “Ekümenik Patrik” sıfatıyla dünyadaki yaklaşık 300 milyon Ortodoks Hristiyan’ın temsilcisi ve ruhani lideri kabul ediliyor.

Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi (Ekümenik Patrikhane)

Dışı çok mütevazi olan bina içinde değerli el işlemeleriyle dolu. Dışının gösterişsiz olmasının sebebi de Osmanlı döneminde kilise ve sinagogların camilerden kısa ve gösterişsiz yapılmış olması.

Kiremit Caddesi evleri

Az sayıda olsalar da bölgedeki cumbalı, 2-3 katlı evler, bakımsız sokaklar içinde hemen göze çarpıyor. Siz de durmayın, burada hemen instagramlık bir kaç kare patlatın.

Kiremit Caddesi evleri

Tahta Minare Camii

Tahta Minare Camii 1458 yılında Fatih Sultan Mehmet tarafında inşa ettirilmiş. Tahta olan minaresi hem camiye hem de mahalleye isim vermiş. Kıble duvarının önündeki türbede yatan Hüseyin isimli kişi İstanbul’un fethinde bulunanlardan birisi.

Fener – Balat gezisi – Tahta Minare Camii

Merdivenli Yokuş

Pastel tonlarında boyanan tarihi cumbalı ahşap evler bölgenin en çok instagramda paylaşılan yerleri arasında.

Merdivenli Yokuş

Panayia Meryem Ana Kilisesi

Halk arasında Ayın 1’i Kilisesi olarak bilinen kilise içindeki doğal su kaynağıyla ün salmış. Çocuk sahibi olamayan kadınlar burada her ayın ilk günü düzenlenen ayine katılarak doğal kaynaktan su içiyor ve mucize arıyor.

Panayia-Meryem-Ana-Kilisesi

Fener – Balat gezisi – Panayia Meryem Ana Kilisesi

Minik Kalpler

Burası Rıza Bey ve eşi Mariyana Hanım tarafından 68 çocuğa ev sahipliği yapan bir ev. Burada çocuklara ücretsiz yemek veriyorlar, onlara kütüphane sağlıyorlar. Aynı zamanda çocukların kırtasiye, kıyafet gibi ihtiyaçlarını karşılıyorlar. Ne deyim, böyle insanlar var olduğu sürece bu dünyanın sonu gelmez.

Minik Kalpler

Özel Maraşlı Rum İlköğretim Okulu

Eski Yunan tapınaklarının girişini andıran kapısı ile ünlü okul 1901 yılında eğitime başlamış. Binası Neo-klasik tarzda Korint sütunlu ve üçgen alınlıklı. Günümüzde çok az sayıda öğrencisi var ama hâlâ ilkokul seviyesinde eğitim vermeye devam ediyor.

Fener – Balat gezisi – Özel Maraşlı Rum İlköğretim Okulu

Cibalikapı

Cibalikapı 5. yüzyılda İmparator Theodosius tarafından yaptırılan Haliç surlarından günümüze kalan nadir kapılardan biri. Cibalikapı İstanbul’un fethi sırasında Cebe Ali Bey komutasındaki yeniçeri askerinin şehre ilk giriş yaptığı kapı olarak tarihe damgasını vurmuş. Ünlü Yeşilçam filmlerine konu olan Cibali Karakolu da yıkılmadan önce bu bölgedeymiş.

Cibalikapı

Fener – Balat semtinde yaptığım gezi beni ülkemin zenginlikleriyle bir kez daha tanıştırdı. Zaten dememişler mi, İstanbul’un taşı toprağı altın, diye. Her köşesinden taşan tarihi ve estetik zenginlik, bu kalabalık şehri aslında dünyanın en güzel ve gizemli kenti haline getirmiyor mu?

Balat evleri

Peki siz de var mısınız instagram çılgınlığı sürerken Balat civarından kendi fotoğraflarınızı paylaşmaya?