İsrail kendisini Yahudi olarak nitelendiren tek devlet. İsrail, özellikle de Kudüs şehri, insanlık tarihinin başladığı ve tüm dinlerin kutsal mekânlarının kol kola gezdiği bir yer. 4.000 yıllık tarihinde 19 kez yıkılıp yeniden inşa edilen, kıyametin ve dirilişin kenti Kudüs, aynı zamanda Hz. Muhammed’in ve Hz. İsa’nın göğe yükseldiği yer. Orta Doğu’da, Asya ve Afrika kıtalarının kesişiminde yer alan İsrail, Kızıldeniz kıyısında oluşu nedeniyle de bir dalgıç olarak bende merak uyandırıyor.

1930-1940 yıllarında Nazi Almanyası’nın Yahudiler’e soykırım uygulaması başlatmasıyla birlikte Filistin’e büyük bir Yahudi göçü başlamış. Filistinli Araplar bu göçe karşı çıkmış. İngiltere de Yahudi göçlerinin durdurulmasına karar vermiş. Bunun üzerine askeri Yahudi teşkilatı Hagana, silahlı terör eylemlerine girişmiş. Filistin’e gizli Yahudi göçleri düzenlenmeye devam edilmiş ve 2. Dünya Savaşı’ndan sonra Filistin sorunu son safhasına ulaşmış. İngiltere, ABD’nin de yardımıyla sorunu Birleşmiş Milletler’e götürmüş ve çözüm istemiş. BM, Kasım 1947’de Filistin’in biri Yahudi, diğeri Arap olmak üzere 2 ülke arasında paylaşılmasına karar verilmiş. Bu çözüm Araplar’ı tatmin etmeyince İsrail-Filistin Savaşı başlamış.

14 Mayıs 1948’te İsrail Devleti’nin kuruluşu ilan edildi. 24 saat sonra da Mısır, Ürdün, Suriye, Lübnan ve Irak orduları, İsrail topraklarına girdi. 1949’da imzalanan ateşkes anlaşmasına göre Celile ve tüm Necef İsrail’e, Yehuda ve Samiriye (Batı Şeria) Ürdün’e, Gazze Mısır’a bırakıldı.

1967’deki Altı Gün Savaşı’yla İsrail, Batı Şeria’yı ele geçirdi. Sonra da Doğu Kudüs ve çevresindeki köyleri Kudüs belediyesi altında birleştirdi. 1980’de yürürlüğe sokulan ve İsrail Meclisi kararı ile Kudüs’ün bir bütün olarak İsrail’in başkenti olduğunu öngören Kudüs Yasası ise Birleşmiş Milletler tarafından tanınmıyor.

1988 yılında Ürdün, Batı Şeria üzerindeki iddialarından vazgeçti ve tüm haklarını Filistin Kurtuluş Örgütü’ne devretti. Batı Şeria günümüzde Filistin kontrolü altında. Ancak Filistin çok az devlet tarafından tanındığı için Batı Şeria yönetimi meşru olarak hiçbir devlete ait değilmiş gibi gösteriliyor. İsrail’in Filistin ile gerginliği ise devam ediyor. Bu karmaşık durumu ekranlarda izlemek isterseniz, Netflix dizisi Fauda yaşananları oldukça heyecanlı bir şekilde gözler önüne seriyor.

İsrail nerede? İsrail’e nasıl gidilir?

Bir Orta Doğu ülkesi olan İsrail, Akdeniz’in güney doğu kıyısında ve Kızıldeniz’in kuzey kıyısında yer alan bir ülke. İsrail’in pek çok şehrine ülkemizden direkt uçuşlar bulunuyor. Direkt uçuşlar 2 saat sürüyor.

İsrail’e vize almak gerekiyor mu?

İsrail’e seyahat edecek olan Umuma Mahsus Pasaport hamili vatandaşlarımız vizeye tabi. Hizmet, Hususi ve Diplomatik pasaport hamilleri 3 aya kadar ziyaretlerinde vizeden muaf.

İsrail’i ziyaret edecekseniz İsrailli güvenlik görevlilerinin sorularına sabırla yanıt vermeniz gerektiğini bilmelisiniz. Sorgulama kısmı biraz uzun sürebiliyor. Sakin kalıp sabırlı davranmalısınız.

İsrail gezilecek yerler

İsrail en çok inanç turizmi ile adını duyuran bir ülke. Bu nedenle de İsrail gezilecek yerler çoğunlukla kutsal mekânlar oluyor. Müslümanlar için İslam’ın İlk Kıblesi ve en kutsal sayılan üç Harem-i Şerif’ten birisi kabul edilen Mescid-i Aksâ ve Hz. Muhammed’in Mirac’a yükseldiği yer olan Kubbet’üs-Sahra, Yahudiler için Hz. İbrahim’in oğlunu kurban ederken bulunduğuna inanılan Tapınak Dağı ve yüzyıllar boyunca devlet kurma hayalini yaşarken çektikleri acıları yansıtan Ağlama Duvarı, Hristiyanlar için Hz. İsa’nın doğduğu yer olduğuna inanılan Beytüllahim (Betlehem) ve Hz. İsa’nın öldükten sonra göğe yükseldiğine inanılan Sepulchre Kilisesi kutsal. Buralar haricinde tüplü dalış turizmi için Kızıldeniz kıyısındaki Eilat, deniz tatili için Akdeniz kıyısındaki Tel Aviv, Ashkelon, Hayfa, termal turizm için Dead Sea (Lut Gölü) ziyaret ediliyor.

Kudüs

Akdeniz ile Lut Gölü arasındaki Yehuda Dağları’nın bir platosu üzerine kurulan Kudüs (Yeruşalayim), İbrahimî dinler olan Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam için kutsal bir şehir kabul ediliyor.

Kudüs gerçekten de eşi benzeri olmayan bir şehir. Kilise çanları ezan sesine karışırken bir bakıyorsunuz ki bir köşeden bir haham çıkıyor. Dünyada 3 dinini bünyesinde barındıran böylesine önemli bir kent daha yok. Yahudiler’in kutsal mekânı Tapınak Dağı ile Batı Duvarı (Ağlama Duvarı), Hristiyanlar’ın kutsal mekânı Kutsal Sepulchre Kilisesi (Kutsal Kabir-Kutsal Diriliş-Kıyamet Kilisesi), Müslümanlar’ın kutsal mekânı Mescid-i Aksâ ve Kubbet’üs-Sahra tek bir şehirde iç içe geçiyor.

İsrail - Kudüs

Mescid-i Aksâ

Burada Yahudiler’i Ağlama Duvarı’nda ibadet ederken izliyorsunuz. Ağlama Duvarı, 2.500 yıl önce inşa edilen Hz. Süleyman Tapınağı’nın ayakta kalan son duvarı.

İsrail – Kudüs – Ağlama Duvarı

Hz. İsa, Via Dolorosa (Çile Yolu)’ndan yürüyerek Golgota tepesinde çarmıha gerilmiş. Bu yol üzerinde günümüzde 14 istasyon var. Her istasyonda Hz. İsa’nın bu yolu yürürken yaşadığı olaylar anlatılıyor. İstasyonların sonunda Kutsal Sepulchre Kilisesi’ne ulaşılıyor. Hristiyanlar bu yolu yürüyerek hacı oluyor.

Via Dolorosa (Çile Yolu)

Kutsal Sepulchre Kilisesi

Müslümanlar, Mescid-i Aksâ’nın İslam’ın ilk Kıblesi ve en kutsal sayılan üç Harem-i Şerif’inden birisi (Harem-i Şerif üç kutsal bölge için kullanılıyor: Mekke’de Mescid-i Haram, Medine’de Mescid-i Nebevi ve Kudüs’te Mescid-i Aksâ) olduğunu kabul ediyor. Mescid-i Aksâ, Yahudiler’in kutsal kabul ettiği Tapınak Dağı’nda bulunuyor.

İsrail

İsrail – Kudüs – Mescid-i Aksâ

Kubbet’üs-Sahra ise üç din için kutsal sayılan bir yer. Dini kaynaklara göre Hz. Adem cennetten buraya inmiş, Hz. Nuh’un gemisi burada kayaya oturmuş, Hz. Davud tövbesini bu noktada etmiş, Hz. İbrahim oğlu İsmail’i burada kurban vermek istemiş, Hz. İsa burada çarmıha gerilmiş ve Hz. Muhammed buradaki Hacer-i Muallak taşından miraca çıkmış.

İsrail - Kudüs

İsrail – Kudüs – Kubbet’üs-Sahra

Kubbet’üs-Sahra çok görkemli bir yapı olduğundan genelde Mescid-i Aksâ ile karıştırılabiliyor. İki kutsal mekân karşılıklı olarak aynı avlu içinde bulunuyorlar. Kubbet’üs-Sahra ise üstü altın kaplı olan yapı.

Kudüs’te bu kutsal yerlere ilaveten Batı Kudüs’te bulunan ve amacı soykırım anılarının unutulmaması ve yeni kuşaklara aktarılması olarak belirlenen Yad Vashem Soykırım Anıt Müzesi’ni ziyaret edebilir, Kanuni Sultan Süleyman’ın inşa ettiği surlardaki Aziz Stefan Kapısı’ndan Zeytin Dağı’na çıkabilir, Yafa Kapısı’ndan Yahudi Mahallesi’ne, Zion Kapısı’ndan Hristiyan Mahallesi’ne geçebilirsiniz.

Beytüllahim (Bethlehem), Filistin

Beytüllahim (Bethlehem), Filistin kontrolündeki Batı Şeria’nın merkezinde yer alıyor. Kutsal Doğum Kilisesi’nin yakınlarında iç yapısı, yazıları ve imgeleri ile dikkat çeken bir mağara var. Hz. İsa’nın bu mağarada doğduğuna inanılıyor. Mağaranın içinde Hz. Davut’tan Babil Sürgünü’ne 14 nesli yansıtan 14 yıldızlı bir figür yer alıyor. Mağaranın içinde bir de “Hz. İsa bakire Meryem’den burada doğdu” anlamına gelen Latince bir yazı görülüyor.

Beytüllahim (Bethlehem)

Eriha, Filistin

Filistin bölgesinde yer alan Eriha (Jericho ya da Ceriko) ve çevresinde birçok önemli Hristiyan hac mekânı bulunuyor. Rum Ortodoks Ayartma Manastırı’nın bulunduğu Ayartma Dağı, Yahudiler ve Hristiyanlar tarafından Ayn es-Sultan kaynağı olarak bilinen Elyesa Kaynağı, Eriha’nın yerlisi Zakkay’ın Hz. İsa’yı görmek için tırmandığı ve İncil’de bahsi geçen çınar ağacı, Ürdün Nehri üzerindeki Kasr el-Yehud/El-Mağtas’ta bulunan Hz. İsa’nın vaftizinin gerçekleştiği alan, Deyr Hacle olarak bilinen Saint Gerasimos Manastırı, Vadi Kelt’teki Saint George Manastırı bu kutsal mekânlar arasında sayılabilir.

Din turizmi haricinde Eriha’nın çok ziyaret edilmesinin bir nedeni ise Eriha Antik Kenti. Eriha Antik Kenti’nin dünyanın en eski yerleşim bölgelerinden biri olduğuna inanılıyor.

Masada Dağı Kalesi

Masada Tepesi, İsrail’in güney doğusunda, Necef Çölü’nün kenarındaki Ein Gedi ile Sodom arasında yer alıyor. Ölü Deniz’i karşısından gören 400 metre yükseklikteki tepe, UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde yer alıyor.

İsrail – Masada Kaynak:Wikipedia (By Andrew Shiva / Wikipedia, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=24285093)

Efsaneye göre Sicarii isimli aşırı bir grup Yahudi, Roma’ya karşı ayaklanmış. Doğal bir kale şeklinde olan Masada Tepesi, bir yandan Roma zulmünden kaçan bu 967 Yahudi’ye sığınak olmuş, bir yandan da isyancı Yahudiler’in Roma birliklerine karşı tertip ettikleri saldırılar için bir üs vazifesi görmüş.

Masada Tepesi’ne sığınan Yahudiler, 10.000-15.000 gibi ezici bir sayıda Roma askerine yenileceklerini anladıklarında onurlu bir şekilde ölmeye karar vermiş. Ancak Yahudi inancına göre intihar etmek yasak olduğundan içlerinden küçük bir grubun herkesi öldürmesine, sonra da karşılıklı olarak birbirlerini öldürmesine karar vermişler. Bütün eşyalarını yok etmişler ama yiyeceklere dokunmamışlar. Böylelikle ihtiyaçlar yüzünden ölmediklerini yani ölmeyi köleliğe tercih ettiklerini anlatmak istemişler. Roma askerleri Masada’ya girdiklerinde 967 cesetle karşılaşmışlar. İsraillileri’in inanışına göre Masada’nın düşüşü, Büyük İsrail’in kuruluşuna kadar sürecek olan bir sürgün, esaret ve zillet döneminin başlangıcını temsil ediyor.

Masada Tepesi’ne Yılan Yolu (Snake Path) takip edilerek ya da teleferikle çıkılıyor.

Lut Gölü (Ölü Deniz)

Doğuda Ürdün, batıda İsrail ve Batı Şeria ile sınırlanan ve deniz seviyesinden 422 m aşağıda bulunan Ölü Deniz (Lut Gölü), dünyanın en alçak noktasında bulunan göl olma özelliği taşıyor. UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde yer alan Ölü Deniz’in suyu o denli tuzlu ki yüzerken batmıyorsunuz.

İsrail

Lut Gölü (Ölü Deniz)

Tel Aviv

Tel Aviv, 1909 yılında liman kenti Yafa’nın bitişiğinde kurulmuş. Zamanla büyüyerek Yafa’dan ayrılmaya başlamış. Dünyanın en eski yerleşim merkezlerinden birisi kabul edilen Yafa (Tel Aviv-Yafa), artık Tel Aviv şehrinin bir parçası olarak kabul ediliyor.

İsrail – Tel Aviv-Yafa

Tel Aviv, İsrail’in finans merkezi olarak biliniyor. Tayalet denilen plajlarla dolu muhteşem sahilinde gün batımını izlemek, şehir merkezindeki bar, restoran, kafe, müze, tiyatro, konserlere gidip gece hayatını yaşamak, gezginler için olağanüstü bir deneyim oluyor. Bauhaus tarzında 4.000 civarında yapının bulunduğu Beyaz Kent, 1930’larda Almanya’daki Naziler’in güç kazanmasıyla beraber Filistin İngiliz Mandalığı’na göç eden Alman mimarlar tarafından inşa edilmiş. UNESCO Dünya Kültür Mirasları listesinde bulunuyor. Musevi mahallesi olan Neve Tzedek, renkli ve ilginç binalarıyla mutlaka uğranması gereken bir bölge. Neve Tzedek’e yakın olan eski tren istasyonu HaTachana da şık butikleri ve güzel kafeleriyle görülmesi gereken bir yer.

İsrail

Tel Aviv

Caesarea (Kayserya)

Tel Aviv ve Hayfa’nın tam ortasında yer alan Caesarea (Kayserya), önemli bir Roma şehri.

İsrail

Caesarea

Hayfa

Hayfa, İsrail’in kuzeyinde, 3 semavi din açısından kutsal olan Kermil (Karmel) Dağı’nın eteklerinde kurulmuş bir kent. İsrail halkı Hayfa’ya Sıkmonah (Karadut) diyor. İbraniler, Romalılar, Araplar, Haçlılar, Osmanlılar tarafından ele geçirilen Hayfa, kutsal kitaplarda adı geçen Kermil Dağı’na ev sahipliği yapıyor. Bu dağda Hz. İlyas’ın yaşadığına inanılan ve Hristiyanlar ve Müslümanlar tarafından kutsal kabul edilen bir mağara var. Hayfa ayrıca Bahâî dininin merkezi sayılıyor. Tek tanrılı bir din olan Bahâîlik, 1844 yılında Bahá’u’lláh (Mirza Hüseyin Ali) tarafından İran’da kurulmuş. Bahâîlik’te tüm dinlerin temelinin bir olduğuna inanılıyor ve aşırı zenginlik ve yoksulluğun mutlaka kaldırılması gerektiği düşünülüyor. Bahâî dininin kurucusu Bahá’u’lláh, 1863 yılında o zamanlar Osmanlı İmparatorluğu topraklarında olan Hayfa şehrinin yanındaki Akka’ya sürgün edilmiş. Sonradan cezası denetim altında olarak kendisine tahsis edilen bir konutta ölene kadar yaşamış.

İsrail

İsrail – Bahâî Arşiv Binası, Karmel Dağı, Haifa

Bahâîler tarafından kabul görülen en kutsal alan, Akka’daki Bahá’u’lláh Makamı (Bahá’u’lláh’ın mezarı). İkinci en kutsal alan ise Hayfa’daki Bâb’ın Makamı (Bâb’ın mezarı). Mirza Muhammed Ali (Bâb Mirzâ), Bahâîler’ce Bahá’u’llá’ın müjdecisi ve aynı zamanda Tanrının bir elçisi olarak kabul ediliyor. Bâb’ın Makamı, büyüleyici Bahâî Bahçeleri’nin içinde bulunuyor.

Bâb’ın Makamı

Bahâî Bahçeleri dünyanın en güzel bahçeleri arasında sayılıyor. UNESCO Dünya Kültür Mirası listesindeki bahçeler, birbirinden güzel ve bakımlı bitki örtüsü ile göz kamaştırıyor. Bahâîler tarafından kutsal olan 19 sayısı, bahçedeki setlerin düzeninde de görülüyor. Set şeklindeki bahçelerin 9 tanesi üst kısımda, 9 tanesi alt kısımda bulunuyor. Bu iki set grubunun tam ortasında ise 19. ve en görkemli bahçe var. Bâb’ın Makamı da burada.

İsrail

İsrail – Bahâî Bahçeleri

Akka

Bahâîler tarafından kabul görülen en kutsal alan, Akka’daki Bahá’u’lláh Makamı (Bahá’u’lláh’ın mezarı). Osmanlı’nın liman şehri Akka, kutsal ziyaretlerini gerçekleştirmek üzere her yıl pek çok Bahâî tarafından ziyaret ediliyor. Şehrin tarihi bölgeleri UNESCO Dünya Mirası listesinde bulunuyor.

Akka

Ashkelon

Ashkelon (Aşkelon), Tel Aviv’in 50 km güneyinde, Gazze Şeridi’nin 13 km kuzeyinde bulunuyor.

Eilat

Kızıldeniz kıyısındaki ünlü tatil beldesi Eilat (Eylat), tüplü dalış yapanların da gözdesi. Eilat dünyanın kıyı dalışı başkenti sayılıyor çünkü dalış noktalarının çoğuna kıyıdan ulaşılıyor. Burası oldukça iyi korunmuş mercan resiflerine sahip. En popüler dalış noktaları arasında sayılan Abraham (İbrahim) ve Moses (Musa) kayaları, Coral Beach Nature Reserve içinde bulunuyor. Japanese Gardens dalış noktası çok beğeniliyor. Eğer batık dalışı seviyorsanız Satil gemisine kıyı dalışı ile dalınabiliyor. Bu batıkta motor odası ve füze fırlatma alanı görülebiliyor.

İsrail

İsrail – Eilat

Keşfetmeniz dileğiyle…