Kuzey Gujarat – Modhera Güneş Tapınağı & Rani Ki Vav

Hindistan’ın Gujarat (Gucerat) eyaletinde mimari mükemmelliğe sahip olan Patan ve Mehsana, Gulan’ın Solanki egemenliğinin Altın Dönemi sırasındaki kültürel başarılarını temsil eden yerler. Buralarda bulunan tarihi güzelliklerin en iyi örnekleriyse Mehsana’nın Modhera Köyü’ndeki Hindu Güneş Tapınağı ve Patan’daki sarnıç Rani Ki vav. Patan’daki Kraliçe’nin Sarnıcı Rani Ki vav, UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde bulunuyor. Bu yazımda da Kuzey Gujarat bölgesi içinde bulunan bu özel yerlerinden bahsedeceğim.

Bir yanı çöle, bir yanı 1.666 km uzunluğundaki sahil şeridi ile Arap Denizi’ne uzanan Gujarat eyaleti, Ulusun Babası olarak bilinen Mahatma Gandhi’nin memleketi. Plajları, tapınak kasabaları ve tarihi başkentleri ile ünlü. Doğal yaşam koruma alanları ve doğal güzellikler de buraya bahşedilmiş diğer hediyeler. Heykel, el sanatları, sanat, festivaller de eyaleti ayrıca zenginleştiriyor.

Kuzey Gujarat’ta gezilecek yerler listesi

Çoğu gezgin, Hindistan turu rotasına Gujarat eyaletini dâhil etmez. Haksız da sayılmazlar. Burası gerçekten de Hindistan’da gezilecek yerler listesinde baş sıralarda yer almaz. Ancak yine de özellikle Kuzey Gujarat’ta görmeye değer yerler vardır. Bu yazımda da Modhera’daki Hindu Güneş Tapınağı ve Patan’daki su kuyusu Rani Ki vav’dan bahsedeceğim.

Modhera Sun Temple Sabha Mandap, Modhera

Kuzey Gujarat bölgesindeki Modhera Güneş Tapınağı, Sabha Mandap Güneş Tanrısı Surya’ya adanmış bir Hindu tapınağı. Mehsana bölgesindeki Modhera köyünde bulunan tapınak, Pushpavati Nehri’nin 25 km uzağında yer alıyor. Yapı günümüzde ibadet yeri olarak kullanılmıyor.

Modhera Güneş Tapınağı, Sabha Mandap 1026 yılında Solanki Hanedanı’ndan Bhimdev tarafından Güneş Tanrısı Surya onuruna inşa edilmiş çünkü Solankiler kendilerini Surya’nın torunları olarak görmüş.

Tapınağın dış duvarları tanrıların, hayvanların ve mitolojik figürlerin heykelleriyle süslenmiş. Antik tapınak, sabah güneşin ilk ışıkları ortaya çıktığında tanrıların heykellerini doğrudan aydınlatacak şekilde inşa edilmiş. Modhera’da Güneş’e adanan diğer eski tapınaklarda olduğu gibi antik tanrıların ateş, hava, toprak, su ve gökyüzü gibi farklı doğal unsurlara övgü dolu şiirleri, tapınağın duvarlarında yer alıyor.

Tapınak kompleksinde 3 bölüm var:

Gudhamandapa: Ana salon – Türbe bölümü. Bu görkemli güneş tapınağına girmek için önce dikdörtgen şeklinde yapılmış, çeşitli tanrılara ve yarı tanrılara adanan 108 mezarın bulunduğu Ramakund denilen alanı geçiyorsunuz. Alanın 3 yanında Kund, Ganesh, Vishnu’ya adanan 3 ana tapınak binası ve dördüncü tarafta Tandav dans eden Shiva tanrısının simgesi yer alıyor. Sabha Mandap’ın merdivenlerine tırmandıktan sonra 12 burca ithaf edilen 12 hayvan figürünü görüyorsunuz. Sütunlara oyulan bu 12 tasvir aynı zamanda yılın 12 ayına göre güneşi temsil ediyor.

Sabhamandapa: Dış – Toplantı salonu. Bir yılda 52 haftayı temsil eden 52 sütunlu bir salon Hindu destanları Ramayana ve Mahabharatha’dan gelen hikâyeleri temsil eden resimlerle dolu.

Kunda: Kutsal havuz. Kuyunun temel amacı su depolamak ve Güneş Tanrısı’na ibadet etmek için törenler yapmakmış.

Güneş tapınağının yakınında her yıl ocak ayı boyunca Modhera Dans Festivali yapılıyor.

Bahsetmek istediğim önemli bir yer daha var: Rann of Kutch. Pakistan sınırına yakın olan Rann of Kutch, devasa bir beyaz tuz çölü. Küçük Rann of Kutch ise Modhera Güneş Tapınağı’na (Little Rann of Kutch) yaklaşık 45 km mesafede bulunuyor.

Rani Ki vav, Patan

Kuzey Gujarat bölgesindeki Patan kasabasında Saraswati Nehri yakınında bulunan çok basamaklı sarnıç Rani Ki vav, 11. yüzyılda Kraliçe Udayamati tarafından ölen kocası Kral I. Bhimdev’in anısına inşa edilmiş. Bu nedenle Kraliçe’nin Sarnıcı olarak da anılıyor. Rani Ki vav, UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde bulunuyor.

Yaklaşık 30 m derinliğindeki sarnıç, Solanki hanedanlığının zengin mimari yapısını gözler önüne seriyor. Sarnıcın son basamağının altındaki gizli kapının ardından açılan 30 metre uzunluğundaki tünel Patan yakınındaki Sidhpur kasabasına bağlanıyor.

Sarnıcın inşa edildiği yıllarda iyileştirici özelliği olan bitkiler yetiştirmek ve depolanan su ile çeşitli hastalıkları tedavi etmek için kullanıldığı sanılıyor.

Yapı 2014 yılından beri UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde bulunuyor.

Güneş Tapınağı da Rani Ki vav da ince işçilikleri ile göz kamaştıran eserler. Kuzey Gujarat bölgesini ziyaret ederseniz, buraları es geçmemenizi öneririm. Eminim siz de benim kadar etkilenecek, tarihin tozlu sayfalarında parlayan bu iki eşsiz yapıyı daima hatırlayacaksınız.