Gori Gezi Rehberi – Stalin’in Şehri
Gori şehri, Gürcistan’ın en önemli kralı IV. David (lakabı Kurucu David) tarafından 1100’lü yıllarda kurulmuş. Adını Rusça’da “tepe” anlamına gelen Gori kelimesinden almış. Şehir Şida Kartli (İç Kartli) bölgesinde yer alıyor. Burası Sovyet lideri Gürcü asıllı Stalin’in doğduğu şehir olarak biliniyor.
Burası Bronz Çağı’ndan itibaren insan yaşamı olan bir yerleşim. Gürcü Krallığı’nın yıkılmasından sonra sık sık saldırı ve işgal yaşamış. Akkoyunlular, Moğollar, Gürcüler, Osmanlılar, Persler, Ruslar arasında çok defa el değiştirmiş. Sovyet döneminde önemli bir endüstri merkezi hâline gelen kent, Sovyetler dağıldıktan sonra ekonomik olarak çökmüş. Nüfusunun çoğu şehri terk etmek zorunda kalmış.
Katıldığım Gürcistan turunda Tiflis‘ten sonra buraya geldim. Yolculuğumuz karlı Kafkas Dağları’na ve Gori Ovası’na bakarak geçti.
Gori’de gezilecek yerler listesi
Burası çok turistik bir şehir değil. Gezilecek yerler listesindeki en önemli yerse Stalin Evi.
Stalin Müzesi
Stalin Müzesi ve müzenin bahçesinde yer alan Stalin’in doğduğu ev, şehirde ilk gezilmesi gereken yerler arasında yer alıyor. Stalin’in hayatının detaylı anlatıldığı müze, özellikle siyasi tarihe meraklı gezginler tarafından ilgi çekiyor.
Peki kimdir Joseph Stalin?
Stalin (1878-1953) (asıl adı Yosif Visaryonoviç Cuğaşvili) çocukluğunda babasının zulmüne uğramış. Orta öğretimi sırasında Vladimir Lenin’in eserleriyle tanışarak devrimci biri olmaya karar vermiş. Gençliğinde uzun yıllar grev, protesto, illegal parti, propaganda, örgünlenme faaliyetleri içerisinde yer almış. Bunun sonucunda kendisine Rusça’da “çelik” anlamına gelen Stalin takma adı verilmiş. 1922’de Sovyetler Birliği Komünist Partisi’nin genel sekreteri olmuş. 1924 yılında Lenin’in ölümü üzerine partinin ve ülkenin başına geçmiş.
Stalin partinin başına geçtikten sonra ülkeyi oldukça katı bir şekilde yönetmiş. Sayısı kesin olmamakla birlikte izlediği politikalar yüzünden 25 milyon kişinin doğrudan ya da dolaylı olarak (sürgünde, açlıktan vs) ölümüne sebep olduğu söyleniyor. Ölümüyle ilgili çok çeşitli rivayetler var. Amerika tarafından suikaste uğradığı, kalp krizi geçirdiği, zehirlendiği, kanserden hayatını kaybettiği gibi pek çok şey iddia ediliyor. Ancak kesin ölüm sebebi belli değil.
Stalin’in 1941 yılından sonra kullanmaya başladığı 83 ton ağırlığındaki pullman vagon da müze bahçesinde sergileniyor. Vagonun içinde tuvalet, mutfak, çalışma odası, konferans odası gibi bölümler var. Vagon 1985 yılında buraya getirilerek müzeye dâhil edildi.
Stalin’in en önemli projelerinden birinden de bahsetmeden edemeyeceğim: Dünyanın en güzel nehir turları arasında sayılan, Rusya’da Moskova–St. Petersburg arasındaki Volga Nehri turu, popüler seyahat kültüründe her ne kadar “Volga Volga” adıyla anılsa da aslında çok daha geniş ve mühendislik harikası bir ağın adı: Volga-Baltık Su Yolu Kanal Yolculuğu. I. Petro’nun (Deli Petro) İki başkenti birbirine su yoluyla bağlama hayaliyle başlayan bu serüven, 1930’lu yıllarda Stalin döneminin devasa mühendislik projeleriyle gerçeğe dönüşmüş. Rekor sürelerde inşa edilen kanallar, dev barajlar ve gemilerin su seviyelerini aşmasını sağlayan seviye havuzları (su asansörü) sayesinde bugün Volga’dan Don Nehri’ne, Hazar’dan Baltık, Karadeniz ve Beyaz Deniz’e kadar kesintisiz bir seyir olanağı sunuluyor.
Goris Tsikhe (Gori Kalesi)
Yüksek bir tepeye kurulu kalenin ismi, yazılı kaynaklarda ilk kez 13. yüzyılda kullanılmış. Ancak burada yaşamın M.Ö 100 yılında başladığı tahmin ediliyor. Gürcistan’ın güney ve kuzey bölgesinin tam ortasında kaldığı için oldukça stratejik bir konuma sahipmiş.
Virgin Mary Cathedral (Gori Katedrali)
Virgin Mary Cathedral 19. yüzyıl başlarında bir Katolik kilisesi olarak inşa edilmiş. 1920 yılında deprem nedeniyle ağır hasar görmüş. Sovyet döneminde müzik okulu olarak kullanılmış. 1990’larda Georgian Ortodoks kilisesine çevrilmiş.
Uplistsikhe
Şehir merkezine 10 km uzaklıkta yer alan Uplistsikhe, kayalara oyularak oluşturulan antik bir mağara şehri. Güzellik olarak Kapadokya‘nın çok gerisinde olsa da burası bölgede ziyaret edilmesi gereken bir yer.
Gori Pazarı
Tamamen yöre halkına hitap eden otantik pazarı gezebilirsiniz. Pazardan organik kaya tuzu ve sabun satın alabilirsiniz.
Bu şehri biz de çoğu kişi gibi sadece Stalin’in doğduğu evi görmek üzere ziyaret etmiştik. Buradan sonra Haşuri üzerinden Gürcistan’ın bir diğer eski başkenti olan Kutaisi şehrine hareket ettik.
