Üsküp Gezi Rehberi – Ihlamur Kokulu Başkent

Vardar Nehri’nin kıyısında, dağların eteklerindeki bir Balkan başkenti olan Üsküp (Makedonca: Skopje); her ziyaretçisini kucaklayan bir enerjiye sahip bir şehir. Burası 1991’de Yugoslavya’dan bağımsızlığını ilan eden Kuzey Makedonya’nın başkenti olmasının yanı sıra en büyük ve en gelişmiş şehri.

Üsküp, İliryalılar tarafından M.Ö 5. yüzyılın sonlarında kurulmuş. Sırasıyla Roma İmparatorluğu, Bizans İmparatorluğu, Sırp İmparatorluğu, Osmanlı İmparatorluğu ve Yugoslavya Krallığı’nın hâkimiyetine girmiş. 1991 yılında da Makedonya Cumhuriyeti’nin başkenti oldu.

Bizans İmparatoru I. Justinianus (Büyük Jüstinye), Üsküp doğumlu. Romalılar tarafından kurulan ama 536 yılında yıkılan şehrin taşlarından önce kaleyi, sonra şehri tekrar kurmuş. Şehre Justiniana Prima ismini vermiş. Ancak savaşlar nedeniyle şehir yeniden yıkılmış. Osmanlılar 15. yüzyılda yıkılan şehrin üzerine tekrar bir şehir kurmuş. Kapalıçarşı’ya benzeyen üzeri kapalı bir çarşı yapmışlar. General Piccolomini 1689’da Osmanlılar’a kalmasın diye şehrin tamamını yakmış. Osmanlılar çarşıyı tekrar yapmış. Ancak bu sefer açık bir çarşı inşa etmişler.

Şehre Vodno Dağı’nın tepesinde yer alan Milenyum Haçı’nı (Mileniumski Krst – Millennium Cross) seyrederek giriyorsunuz. Milenyum Haçı, Hristiyanlığın gücünü göstermek için dinin 2.000. yıl dönümüne saygı amacıyla yapıldı. Dünyanın en büyük haç anıtı kabul edilen Milenyum Haçı’nın yapımı, Makedon Ortodoks Kilisesi’nin desteğiyle 2002 yılında başladı. 2008-2010 yılları arasında Avrupa ülkelerinden finansal destek gönderildi. 2011 yılında da resmî açılış yapıldı. Buraya teleferikle çıkılabiliyor.

Üsküp’te gezilecek yerler listesi

Annemle katıldığımız Balkan turu; Fly Express’in organize ettiği ve Gezinomi üzerinden satın alabileceğiniz bir tur. 6 ülkeden geçtiği düşünüldüğünde, bu kadar zorlu bir rotada tıkır tıkır işleyen ve her katılımcıyı mutlu eden bir tur olması bizim için çok önemliydi. Hatta o kadar mutlu olduk ki, yine fırsat olsa yine gideriz. Eğer sizin de gönlünüzde Balkanlar varsa, Gezinomi’yi arayarak bu turlara katılabilirsiniz. www.gezinomi.com 0850 466 7744

Balkan turu rotalarının önemli duraklarından biri olan Üsküp, daha ilk gördüğünüz anda huzur hissi veren bir kent. Burada insanların mutlulukların, yüzlerine ve beden dillerine yansıdığını görüyorsunuz.

Şehrin geniş caddelerinde trafik rahat, araç trafiğine kapalı meydanlardaysa yayaların hareket özgürlüğü var. Ancak burası ne bir Avrupa kenti ne de tam bir Osmanlı kenti gibi görünüyor. Burası kendine has güzelliği olan tertemiz bir başkent.

Şehir merkezindeki çoğu yeni yapı, Üsküp 2014 projesi kapsamında inşa edildi. Resmî olarak 2010’de duyurulan proje kapsamında pek çok yeni müze ve kamu binası inşa edildi, tarihi kişiliklerin ve olayların anıtları ve heykelleri yapıldı.

Makedonya mutfağı önerilerime gelince…

Tafçe gratçe, üzerinde uzun köfteler olan kuru fasulye güveç.

Cevapcici; Tekirdağ köftesine benzeyen, biraz daha uzunu olan parmak köfte.

Pleskavitsa; geniş, kalın, büyük bir hamburger köftesi. Kaşarlı ve sade çeşitleri var.

Shopska, bizim çoban salatasının üzerine kaşar peyniri rendelenerek yapılıyor.

Mekân önerilerime gelince…

Destan; pleskavitsa ve shopska burada bir destan.

Gostilnica Turist; Çınaraltı’ndaki restoranda cevapcici ve pleskavitsa oldukça lezzetli.

Merkez; Çınaraltı’ndaki restoranda cevapcici ve pleskavitsa oldukça lezzetli.

Pçela Cair; cevapcici ve yoğurdu burada yedikten sonra iyice sever oldum.

Makedonska Kuka; Makedon eğlencesinde dinleyeceğiniz Türkçe ve Makedonca şarkılarla çok eğlenecek, yediğiniz yemeklere de bayılacaksınız.

Makedon Meydanı’ndaki Pelister, tarihî miras bir kafe.

Şimdi gelin, Üsküp’te gezilecek yerler listesine bir göz atalım…

Scupi Arkeolojik Alanı

Üsküp merkeze 3 km uzaklıkta yer alan Scupi Arkeolojik Alanı, Zajčev Rid (Tavşan Tepesi) ile Vardar Nehri arasında yer alıyor. Burası Roma döneminde kurulan antik şehrin kalıntılarını içeriyor.

Türk Çarşısı (Üsküp Çarşısı – Büyük Çarşı – Çarşija)

Dar, Arnavut kaldırımlı, düzensiz ara sokaklarla dolu olan çarşı; kentin en özel yeri. Burası Balkanlar’daki en büyük çarşı, Avrupa’da da Kapalıçarşı’dan sonra ikinci en büyük çarşı.

Osmanlılar 15. yüzyılda burada Kapalıçarşı’ya benzeyen üzeri kapalı bir çarşı yapmışlar. General Piccolomini 1689’da Osmanlılar’a kalmasın diye şehrin tamamını yakmış. Osmanlılar çarşıyı tekrar yapmış. Ancak bu sefer açık bir çarşı inşa etmişler. Ancak günümüze bu çarşının da küçük bir bölümü ulaştı. Yine de burası çok güzel ve keyifli bir çarşı.

Sultan Murat Camisi

1436’da Sultan II. Murad tarafından yaptırılan Sultan Murat Camisi; savaşlar, 1689’daki büyük şehir yangını (Avusturyalı general Piccolomini’nin emriyle Üsküp’ün ateşe verilmesi) ve depremlerin birikmiş hasarları sonucunda, 1802 yılında esaslı bir restorasyon ve yeniden yapım süreciyle kurtarılmış. Balkanlar’da Osmanlı’dan kalma en eski camilerden biri olan Sultan Murat Camisi’nin çatısı alışık olduğumuz kubbe şeklinde değil, ev çatıları gibi kiremitten yapılmış.

Bir rivayete göre II. Murad’ın (Koca Murat) oğlu Fatih Sultan Mehmet, bir kışını bu caminin medreselerinde geçirip İstanbul’un fethini planlamış.

Üsküp doğumlu Yahya Kemal Beyatlı, bu caminin medreselerinde eğitim görmüş.

Kapan Han (Kapan An)

Osmanlı dönemine tarihlenen en bakımlı hanlardan biri olan Kapan Han’ın alt katında atlara bakım yapılırken üst katında konaklama odaları yer alıyormuş. Arapça’da “kapan”, tüccarların mallarının tartıldığı terazi için kullanılıyor.

Sulu Han (Suli An)

İshakoğlu İsa Bey tarafından 15. yüzyıl ortalarında inşa edilen Sulu Han (Suli An), çarşının içinde bir kervansaray.

Üsküp Ulusal Müzesi

Ülkenin en eski müzelerinden biri olan Üsküp Ulusal Müzesi; Arkeoloji, Etnoloji ve Tarih müzelerinin birleştirilmesiyle oluştu. Ülke tarihinin en eski belgelerini sergiliyor.

Kurşunlu Han (Kurşumli An)

Hanın kubbelerindeki kurşunları zamanla yağmalamaya maruz kalmış ve çalınmış. Günümüzde sergi yeri olarak kullanılıyor.

Karpoš Meydanı

Vardar’ın doğu kıyısındaki Karpoš Meydanı, ismini Osmanlı’ya karşı ayaklanmada başrol oynayan isyancı lider Karpoš’un bu meydanda idam edilmesinden alıyor. İnfazı anmak için meydanın yakınındaki bir noktaya bir anıt plaketi ve Goce Delčev heykeli yapıldı.

Burada ayrıca aslen Ohri doğumlu olup Slav alfabesinin kurucuları olan Kril i Metodi kardeşlerin (Kiril ve Metodius) heykeli, Ohri azizleri Clement ve Naum heykeli var.

Buranın az ilerisinde, Büyük Çarşı’ya girmeden hemen önce de Büyük İskender’in babası II. Philip heykeli, Büyük İskender’in annesinin hamilelik, doğum ve doğum sonrası heykelleri görülüyor.

Makedonya Holokost Müzesi

Yahudiler’in soykırımının anısına yapılan Makedonya Holokost Müzesi, Balkanlar’daki Yahudiler’in tarihini anlatıyor.

Makedon Bağımsızlık Mücadelesi Müzesi

Kuzey Makedonya’nın 8 Eylül 2011 tarihindeki bağımsızlık ilanının 20. yıl dönümünde ziyarete açılan Makedon Bağımsızlık Mücadelesi Müzesi, Yugoslavya Merkez Bankası’nın Üsküp şubesinin eski yerinde bulunuyor. Müze, Makedonlar’ın tarihleri boyunca verdikleri mücadeleyi gözler önüne seriyor.

Kuzey Makedonya Arkeoloji Müzesi

Üsküp 2014 projesi kapsamında inşa edilen Kuzey Makedonya Arkeoloji Müzesi, tarih öncesinden Orta Çağ’a kadar değişik dönemlere ait 6.000 üzerinde esere ev sahipliği yapıyor.

Taş Köprü (Kamen Most)

Balkanlar’da Osmanlı’dan kalma en önemli köprülerden biri olan tarihi Taş Köprü, ilk olarak 6. yüzyılda yapılmış. Orijinal köprünün yerine 15. yüzyıl sonunda yeni köprü yapılmış. Köprü, Üsküp’ü eski şehir ve yeni şehir olarak ikiye ayırıyor.

Taşköprü’nün yeni şehir kısmında Vardar Nehri kenarında yürümek ve kafelerde, restoranlarda soluklanmak; insanın şehri yaşamasını sağlıyor. Burada mola vermenizi, kahvenizi yudumlarken şehri doya doya içinize çekmenizi öneririm.

Makedonya Meydanı (Makedonija Ploştad)

Taş Köprü’nün yanındaki Makedonya Meydanı’nda modern bir şehir görüntüsü var. Meydanın çevresi Üsküp 2014 projesi kapsamında yapılan binalar ve heykellerle süslü. Buradaki eserlerin içinde Atlı Savaşçı (Büyük İskender) heykeli, Zafer Takı, Çar Samuil Anıtı, I. Justinyanus Anıtı’nı sayabilirim.

Rahibe Teresa Anı Evi

Anı Evi; Makedonya doğumlu, Arnavut asıllı, Nobel barış ödülü sahibi Rahibe Teresa adına yapıldı.

Eski Tren İstasyonu

Tren istasyonu 1938-1940 yılları arasında yapıldı. Bir kısmı 1963 depreminden sonra yıkıldı. Binanın üzerindeki saat, depremin olduğu 05:17’de durdu. Daha sonra depremi hatırlatması için Şehir Müzesi’ne çevrildi.

Üsküp Kalesi

6. yüzyılda inşa edildiği sanılan Roma dönemi kalesinden şehri izleyebilirsiniz.

Hayvanat Bahçesi

Üsküp Hayvanat Bahçesi; sadece bir hayvanat bahçesi değil, aynı zamanda ailelerin yemyeşil bir ortamda gezinti yeri.

Matka Kanyonu

Şehrin 15 km uzağındaki Matka Kanyonu, Üsküp turu sırasında mutlaka gelmeniz gereken yerlerden biri. Zaten dimdik dağların arasından süzülen Treska Nehri’nin kenarında yürürken kuş cıvıltılarını dinlemeyi kim istemez ki?

Kanyonda tekne turlarına çıkıyor, mağara ziyareti yapabiliyorsunuz. Kanyon içinde bir baraj ve ülkenin en eski yapay gölü olan Matka Gölü de var.

Bana sorarsanız bu şehrin en önemli özelliklerinden biri, dinleri kol kola gezerken hissedebilmektir. Ne de olsa her şehirde akşam ezanıyla çan sesini aynı anda duymak mümkün olmuyor.

Üsküp’te geniş bulvarların yanında ıhlamur ağaçları var. Şehir mis gibi ıhlamur kokusu içinde dingin ve huzurlu. Burası bir Türk olarak kendimi evimde hissettiğim, kültür şoku yaşamadığım bir kent. Her gelişimde afiyetle yediğim yemeklerse bu şehrin güzelliğine anlam katan lezzetler.

Keşfetmeniz dileğiyle…