Chichen Itza – Gizemli Maya Mirası

Chichén Itzá (Çiçen İtza okunur); Meksika’nın Yucatan Yarımadası’nda, Valladolid ve Merida arasında yer alan bir arkeolojik alan. Maya ve Toltek medeniyetlerine ait olan kent, muhtemelen bir dönem Yucatan’ın dini merkezi olmuş. Günümüzde de Meksika’nın en çok ziyaret edilen arkeolojik alanlarından biri. İspanyol Öncesi Chichen Itza Şehri, UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde bulunuyor. Ayrıca Chichén Itzá 2007 yılında dünyanın yeni 7 harikasından biri seçildi.

Arkeolojik alanda piramitler ve Kurban Kuyusu dikkat çekiyor. Aslında Kurban Kuyusu’nu anlatmadan önce cenote’lerden bahsetmem gerekiyor. Peki nedir bu cenote’ler?

Cenote nedir?

Cenote, Maya dilinde dz’onot kelimesinden geliyor. Anlamıysa “su dolu mağara”. Yer bilimciler tarafından doğal bir kireçtaşı kuyusunu ya da karstik çöküntüyü tanımlamak amacıyla kullanılıyor. Bir yer altı mağarasının çatısı çöktüğü zaman derin, su dolu bir kireçtaşı çukuru oluşuyor. Daha sonra bu çukur yağmur ve yer altı nehirlerinden akan suyla dolup doğal bir havuz oluşuyor. Meksika’da da yaklaşık 6.000 adet cenote bulunuyor. Cenote’ler kesinlikle dünyanın en güzel dalış noktaları arasında yer alıyor.

Cenote’ler önemli birer su kaynağı olduğundan, Mayalar bunların Yağmur Tanrısı Chac’ın evi olduğunu düşünmüş. Bu nedenle de Maya kentleri ve dinsel merkezler onların etrafında inşa edilmiş. İşte Chichén Itzá kenti kalıntılarının yakınlarında da bu cenote’lerden var. Bunlardan biri Kutsal Kuyu ya da Kurban Kuyusu olarak biliniyor. Arkeologların buradan çıkardığı insan, özellikle de çocuk iskeletleri ve iskeletlerin yanında bulunan yeşim, altın ve bakır gibi değerli eşyalar; yağmur tanrısına yakarmak için kurbanların değerli eşyalarıyla birlikte bu doğal kuyulara atıldığını gösteriyor. Tanrıları memnun etmek için insanların canlı canlı atıldığı kuyuyu görmekse tabii ki tüyler ürpertiyor.

Chichen Itza’ya nasıl gidilir?

Buraya Playa del Carmen’den arabayla 2,5 saatte gidiliyor. Bense Cozumel Adası‘ndan feribotla ana karaya yani Playa del Carmen’e geldim. Buradan araba kiralayıp Chichén Itzá’ya gittim. Ancak bir daha gidersem, Playa del Carmen kalkışlı organize turlara katılmayı da tercih edebilirim. Örneğin Playa del Carmen Tours yerel bir tur şirketi. Bu turların hem maliyeti araba kirasına göre çok daha düşük hem de çok daha konforlu. En önemlisi de Meksika’nın çok güvenli bir ülke olmadığının söylenmesi. Ancak güvenlik konusunda çok da emin değilim. Çünkü pek çok gezgin arkadaşımın hiç sorun yaşamadan Meksika’da tek başına gezdiğini de gördüm.

Chichén Itzá’da gezilecek yerler listesi

Eğer bir Meksika turu yapıyorsanız, ziyaret etmeniz gereken en önemli yerlerden biri Chichén Itzá olacaktır. Yöre halkının buraya esprili bir dille “Chicken Pizza” (tavuklu pizza) demesi de sizi şaşırtmasın.

Kukulcán Piramidi (El Castillo)

Kuzey Platformu’na hâkim olan ve Kale adıyla tanınan Kukulcán Tapınağı ya da Kukulkan Piramidi (El Castillo), kentteki en önemli yapı. M.S 600 yılında Mayalar tarafından yapılmış. Ancak bu orijinal yapının dışına M.S 1200 yılında Toltekler piramit inşa etmişler.

Mayalar tanrılarının yıldızlarda ve gökte olduklarını inanıyormuş. Bu nedenle yüksek bir tepeden yapılan çalışmaların tanrıya yakınlaşmak için daha yararlı olduğunu düşünmüşler. Piramitlerini de bu amaca hizmet etmek için astronomik bir takvim gibi hazırlamışlar. Yapının 4 yüzeyi 4 mevsimi simgeliyor. Her yüzeyde 91 basamak, piramitin tepesinde de bir sunak var. Yani toplamda 4X91+1 derken, yıldaki gün sayısına denk gelen 365 basamak var.

Piramidin diğer ilgi çekici yönüyse, yalnızca ekinoksta görülen iki başlı yılan gölgesi. Mart ve eylül ekinoksunda yani gündüz ve gece eşitlendiği günlerde, güneşten gelen ışıklarla piramidin merdivenleri birbirine S harfini çiziyor ve iki başlı yılanı (Kukulkan tüylü yılanı) oluşturuyor. Kukulkan; Maya mitolojisinde “Tüylü Yılan” olarak bilinen, rüzgâr, yağmur ve yaratılışla ilişkilendirilen önemli bir tanrı. El Castillo piramidi de bu tanrıya adanmış. Ekinokslarda piramitte oluşan yılan gölgesi, tanrının inişini simgeliyor.

Büyük Top Sahası

Chichen Itza’da Mezoamerikan top oyununun oynandığı 13 top sahası var. Ancak Büyük Top Sahası en etkileyici olanı. Burası 168 x 70 metre ölçülere sahip.

Savaşçıların Tapınağı (Templo de los Guerreros)

Savaşçılar Tapınağı Kompleksi, savaşçıları tasvir eden oyma sütunlarla çevrili bir kompleks. Ön cephesi geniş bir basamaklı piramitten oluşuyor. Bu kompleks, Toltek başkenti Tula’daki B Tapınağı’na benzerlik gösteriyor. Bu nedenle de iki bölge arasında kültürel bir bağlantı olduğunu düşündürüyor.

Osario Piramidi

Osario Piramidi, basamaklı bir piramit.

Gözlemevi Tapınağı (El Caracol)

Büyük kare bir platform üzerinde yuvarlak bir yapı olan El Caracol (Gözlemevi Tapınağı), adını içindeki taş spiral merdivenden alıyor.

Eğer Playa del Carmen / Cancun civarlarını keşfetmek için sadece 1 gününüz varsa, gideceğiniz tek yer bence Chichén Itzá olmalı. Ne de olsa burası dünyanın yeni 7 harikasından biri!

Keşfetmeniz dileğiyle…