Peygamberler diyarı olarak bilinen ve Türkiye’nin en büyük yedinci şehri kabul edilen Şanlıurfa Güney doğu Anadolu Bölgesi’nde yer alıyor. Kurtuluş Savaşı’ndaki başarılarından dolayı 1984 yılında Şanlı unvanını alan Urfa’da Türk, Kürt, Zaza, Arap, Çerkez, Afgan ve Ermeni kökenliler birlikte kardeşçe yaşıyorlar. Şanlıurfa zengin mutfağı, UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras listesinde yer alan sıra geceleri, peygamberleri anacağınız Balıklıgöl’ü, tarih kokulu Harran’ı, Cittaslow ağına üye Halfeti’si, UNESCO Dünya Mirasları listesinde yer alan ve insanlık tarihini değiştiren Göbeklitepe’si ile ülkemizin en eşsiz hazinelerinden birisi.

Arkeolojik kazılardan elde edilen buluntulardan Şanlıurfa bölgesinin tarihinin Yontmataş Devri’ne kadar uzadığı tespit edilmiş. Tarih boyunca çeşitli uygarlıklara sahne olan kente Araplar Urhai ve El-Ruha, Selevkoslar Edessa adını vermişler.

Şanlıurfa Peygamberler Şehri olarak anlıyor. Çünkü Hz. İbrahim burada doğmuş, Hz. Eyyub burada yaşamış.

Şanlıurfa gezilecek yerler

Şanlıurfa gezilecek yerler listesi oldukça zengin.

Göbeklitepe

Burası insanlık tarihi bilgilerimizdeki ezberleri bozan, tarihi sil baştan yazdıran bir yer. Bu nedenle tarihin sıfır noktası olarak nitelendiriliyor.

Göbeklitepe il merkezinin yaklaşık olarak 22 km kuzeydoğusunda, Örencik Köyü yakınlarında yer alan dünyanın bilinen en eski kült yapılar topluluğu. Olağandışı buluntuları ile kutsal bir merkez olduğu kanısı uyandırıp M.Ö 10500-8600 arasına tarihlendiriliyor. Göbeklitepe’nin bize bıraktığı izler sayesinde insanoğlunun avcı-toplayıcı bir yaşam tarzından yerleşik hayata, çiftçi-üretici düzene geçmek üzereyken sandığımız gibi mütevazi ve basit bir yaşam tarzıyla yetinmediklerini, aksine görkemli bir evre yaşadıklarını görebiliyoruz. Göbeklitepe’nin anıtsal bulguları yetkin bir taş işçiliğini yansıtıyor. Taş üzerinde kabartma tekniğiyle yapılarak aktarılan motiflerin içerik zenginliği ise karmaşık bir düşünsel düzeye ulaşıldığını gösteriyor. Eserlerdeki büyük boyutluluk, anıtsal ve sayısal yoğunluksa gelişmiş sosyal düzenin, organizasyon ve koordinasyon kabiliyetinin ipuçlarını veriyor. 12.000 yıl öncesinin günümüze ilettiği bu kapsamlı bilgi hazinesi Göbeklitepe’yi eşsiz ve özel yapıyor. Bu bağlamda Göbeklitepe 2018 yılından beri UNESCO Dünya Mirasları listesinde yer alıyor.

Şanlıurfa – Göbeklitepe

Karahantepe

Tek Tek Dağları Milli Parkı içindeki Kargalı Mahallesi yakınlarında bulunan Karahantepe’de Göbeklitepe’deki dikili taşların benzerleri bulundu. Böylece Göbeklitepe’den sonra Karahantepe de dünyada ses getiren keşiflerden birisi oldu. Yöre halkı tarafından Keçilitepe olarak da bilinen alanda muhtemelen Göbeklitepe’den daha eski bir yerleşim merkezine ulaşılacak.

Eyyup Peygamber Makamı ve Camisi

Hazreti Eyyup peygamberin burada iyileştiği ve yaşadığı rivayet edilen makamı ziyaret edin. Şifalı olduğu iddia edilen suyundan biz de içtik, çakralarımızı açtık, dertlerimize deva bulduk.

Şanlıurfa

Eyüp Peygamber Camisi’nde çile mağarası girişi Kaynak:Wikipedia (Yozer1 – Yükleyenin kendi çalışması, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=39084234)

Harran Antik Şehri

Harran Asurca bir kelime. 4 yolun birleşip kesiştiği yer anlamına geliyor. Burası en çok konik kubbeli evleri ile biliniyor.

Şanlıurfa

Şanlıurfa – Harran Antik Şehri

Günümüzde sadece kalıntıları bulunan Ulucami ve Harran Üniversitesi dünyanın ilk İslam üniversitesi olarak geçiyor. 750’lerde Emeviler tarafından kurulmuş. Hem cami, hem medrese olarak kullanılmış. Burada pek çok bilim insanı yetişmiş.

Harran

Harran’ı yerel rehber Mahmut Özyavuz (☎ (544) 495-4363) ile gezdik. Eğer yöreyi ziyaret ederseniz size de yardımcı olacaktır.

Kümbet Evler

Harran’da 260 yıllık eski Harran evlerini gezdik. Sadece sıvaları yeni olan bu evlerde artık yaşanmıyor. Evler sadece turistik amaçlı kullanılıyor. Pişmiş tuğla, saman ve topraktan yapılan evlerin her bir odası 1.600-1.700 tuğladan oluşuyor.

Şanlıurfa

Şanlıurfa – Harran Kümbet evler

Şanlıurfa

Kümbet evler

Şanlıurfa

Kümbet evler

Bence Harran gezisinin anlam ve önemini Ayhan Bey’in kızı Saliha’yı 800 deve, 1 Arap atı ve 10.000 koyun karşılığında bir aşiret ağasıyla nişanlaması belirledi. Yöreye gelmişken yöreye uygun bu nişan törenine de tanıklık etmiş olduk bu bahaneyle :-) .

Balıklıgöl (Aynzeliha ve Halil-Ür Rahman Gölleri)

Şehir merkezinin güney batısında yer alan ve İbrahim Peygamberin ateşe atıldığında düştüğü yer olarak bilinen bu 2 göl kutsal balıkları ve çevrelerindeki tarihi eserler ile kentin en çok ziyaretçi çeken yerlerinden biri.

Şanlıurfa

Şanlıurfa – Balıklıgöl (Aynzeliha ve Halil-Ür Rahman Gölleri)

İbrahim Peygamber tek tanrı fikrini savunuyormuş. Bu nedenle devrin zalim hükümdarı Nemrut tarafından bugünkü Urfa Kalesi’nin bulunduğu tepeden ateşe atılmış. Bu sırada Allah ateşe, Ey ateş, İbrahim’e karşı serin ve selamet ol, emri vermiş. Bu emir üzerine ateş suya, odunlar da balığa dönüşmüş. İbrahim Peygamber Halil-ür Rahman Gölü’ne sağ olarak düşmüş. Rivayete göre Nemrut’un kızı Zeliha da İbrahim’e inandığından kendisini onun peşinden ateşe atmış. Zeliha’nın düştüğü yerde de Aynzeliha Gölü oluşmuş.

Rizvaniye Camii

Rizvaniye Camii Balıklıgöl’ün hemen ucunda bulunan tek minareli cami. Bizans Dönemi’nde burada St. Thomas adında bir kilise varmış. Osmanlı Dönemi’nde 1716 yılında onun yerine bu cami yapılmış.

Urfa Kalesi

Güzel enerjili Balıklıgöl’den sonra kavurucu sıcağa aldırmadan Urfa Kalesi’ne çıktık. Buranın manzarasında nefis fotoğraflar çekebilirsiniz.

Urfa Kalesi’nden şehir manzarası

Şanlıurfa Kalesi

Tarihi Çarşılar

Gümrük Han’ın avlusunda mırra, menengiç, çay, kahve içebilir, Şanlıurfa Bedesteni’nde yöresel giysiler satın alabilir, Halıcılar Çarşısı’nda halı, kilim, keçe gibi yöresel ürünleri bulabilir, Bakırcılar Çarşısı’nda bakırcılar ve kuyumculardan alışveriş yapabilirsiniz.

Arkeoloji ve Mozaik Müzesi

Müzede Göbeklitepe’nin bir modelini görebilirsiniz. Bunun yanında Asur, Babil ve Hitit çağlarına ait taş eserler, eski çağlardan aletler ve etnografik kalıntılar da sergileniyor.

Şanlıurfa Arkeoloji ve Mozaik Müzesi Kaynak:Wikipedia (By Klaus-Peter Simon – Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=19934423)

Halfeti

Birecik Barajı’yla % 80’i sular altında kalan Halfeti gördüğüm ân beni büyüledi. Sular altında kalmadan önceki halini görmediğimden gözlerim sadece şimdiki ışıl ışıl ve etkileyici görüntüsüne konsantre oluyordu. Özellikle tekne turunda karşımıza çıkan gövdesi Fırat Nehri’nin altında kalıp sadece minaresinin bir kısmı suyun üzerinde olan cami görüntüsü hafızalardan silinmeyecek kadar muhteşemdi. Kayıp Kent ya da Saklı Cennet denilen Halfeti’deki tekne turumuzu Türk’lüğümüzü gösterip oyun havaları ekleyerek noktaladık.

Halfeti

Halfeti

Halfeti

Halfeti uluslararası bir ağ olan Cittaslow yani Sakin Kentler Birliği’ne üye. Cittaslow 1999’da İtalya’da kurulmuş olan bir belediyeler birliği. Birliğe üye olmak isteyen kentler birliğin düzenlediği kriterler üzerinden değerlendiriliyor. Bu birliğe kabul edilen Halfeti’de de hayat gerçekten yavaş geçiyor.

Şanlıurfa – Halfeti

Şanlıurfa – Halfeti

Birecik Kelaynak Üretme İstasyonu

Yol boyunca güzelim fıstık ağaçlarını görüntüledik. Kente vedamızı Birecik’te Fırat Nehri kenarında kontrolsüz tarım ilacı kullanımı nedeniyle nesli neredeyse tükenen kelaynak kuşlarını izleyerek hüzünlü bitirdik.

Kelaynak kuşları

Hani kızılderili atasözü der ya: Doğa bize atalarımızdan miras değil, torunlarımızdan emanet verilmiştir. Keşke tüm insanlık bunu uygulayabilse!

Şanlıurfa sıra gecesi UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras listesinde

Evet, gelelim önemli bir geleneğe: Buradan sakın sıra gecesi yaşamadan dönmeyin!

Genellikle kış gecelerinde birbirine yakın yaş grubundaki gençlerin veya orta yaşlardaki arkadaş gruplarının her hafta bir başka arkadaşın evinde olmak üzere haftada bir akşam belirli bir niteliğe ve düzene göre sıra ile yaptıkları toplantılara sıra gecesi deniyor. Zügürt Ağa, Eşkıya gibi birçok filmlerde yer verilen sıra gecesi sahnesi sıra gecesine ilgi çekmeyi başardı. Sıra gecesi adı altında düzenlenen televizyon programlarının bir kısmında sıra gecesi içindeki sohbet, oyunlar ve müzik gibi bölümler yansıtılmaya çalışılmışsa da çoğunda sıra gecesinin sadece müzik faslı bölümü yer aldı. Halbuki müzik sıra gecesinin sadece bir bölümü. Sıra gecesinin müzik yanında çok daha başka fonksiyonları var. Bu geleneksel sohbet toplantıları UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras listesinde yer alıyor.

Eğer bir GAP turu yaparsanız Şanlıurfa en beğendiğiniz illerden birisi olacak. Özellikle de Göbeklitepe, Karahantepe, Harran ve Halfeti hayata bambaşka bir açıdan bakmanızı sağlayacak.