Helsinki Gezi Rehberi – Kuzey’in Beyaz Kenti
Helsinki, Finlandiya’nın en büyük şehri ve başkenti olmanın yanında aynı zamanda ülkenin can damarı ve kültür başkenti. Ülkenin en kalabalık yabancı nüfusuna ev sahipliği eden Helsinki; müzeler, sergi sarayları ve galerilerle dolu bir kent. Şehirde 300’den fazla ada birbirine köprülerle bağlanıyor. Kent, Baltık Denizi kıyısında yer aldığından “Baltık Denizi’nin Kızı”, açık renkli granit taşlarla yapılmış mimarisinden ötürü de “Kuzey’in Beyaz Kenti” olarak anılıyor. Tasarım dalında UNESCO yaratıcı şehirler ağına dâhil olmasıyla da adından söz ettiriyor. 8 adayı bağlayan deniz kalesi Suomenlinna, UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde bulunuyor.
Finliler’in ne özellikleri var?
- Saunalar, Finlandiya’nın olmazsa olmazı. Hatta nüfusu 5,5 milyon olan ülkenin 1,5 milyon saunası var. Hemen hemen her müstakil evin yanında, apartmanlardaysa ortak alanda kullanmak üzere sauna bulunuyor.
- Finliler hastalık derecesinde kumara meraklı. Marketlerin bile çıkışında kumar makinaları var.
- Finliler çok içki tüketiyor. Yalnız en önemli özellikleri asla içkili araba kullanmamaları. Hatta en çok kavganın sabah saat 4:00’te taksi kuyruğunda taksi kapmaya çalışırken olduğunu söylüyorlar.
Finlandiya 187.888 göl ve 178.888 adayla çevrili. Biz de Türkler olarak aslında Finlandiya ile Ural-Altay grubundan gelen dilleri vasıtasıyla akraba sayılırız. Ancak ben biraz ülkenin tarihine değinmek istiyorum…
Finlandiya’ya yaklaşık 10.000 yıl önce doğudan bugünkü Rusya bölgesinden ve güneyde Baltıklar üzerinden insanlar gelmeye başlamış. Finlandiya, Orta Çağ’dan 19. yüzyılın başına kadar 600 yıldan uzun bir süre İsveç’in bir parçasıymış. Bu dönem içinde Rusya ve İsveç, Finlandiya’ya egemen olmak için birçok kez savaşmış. 1809’da Rusya, İsveç’i yenince; Finlandiya, Rusya’nın egemenliğine geçmiş. 1809-1917 yılları arasında Finlandiya, Rusya İmparatorluğu’na bağlanmış ama iç işlerinde serbest kalmış.
20. yüzyılın başında Rusya, Finlandiya’nın özerkliğini kısıtlamaya başladı. I. Dünya Savaşı sonrası 6 Aralık 1917’de Finlandiya Parlamentosu bağımsızlık bildirgesini onayladı ve Finlandiya, Rusya’dan ayrıldı.
Finlandiya günümüzde cumhuriyetle yönetiliyor.
Sosyal devlet ne demek?
- Dünyada yaşam kalitesi en yüksek ülkeler liginin zirvesine oynayan ve internet kullanımının en doğal vatandaşlık hakkı olduğunu düşünen Finlandiya’da internet hizmeti 1 GB’a kadar ücretsiz veriliyor.
- Finlandiya’da vergi adaleti var. Gelire göre vergi oranı değişiyor ve vergi herkesten, her koşulda toplanıyor.
- Finlandiya’da 18. yüzyıl sonunda çıkan bir yasaya göre okuma yazma bilmeyenlerin evlenme izinleri yok. Bu nedenle Finlandiya’daki okur-yazar oranı Avrupa’nın en yükseği. Günümüzdeki projeleriyse okulsuz okul yani ders kitaplarından çok mentor eğitimi. Bildiğimiz okul, derslik, kitap kalıplarının dışına çıkılacak farklı bir sistem uyguluyorlar. Okullarda ayakkabı kullanılmıyor. Çocuklar çorapla okulda kalıyor yani okullarda ev konforu veriliyor. 3. sınıfa kadar sınav yok ve not vermeden öğrencinin davranışı değerlendiriliyor.
- Finlandiya’da ilkokul öğretmenleri dâhil olmak üzere yüksek lisansı olmayan öğretmen yok. Öğretmen maaşları aylık € 3.500-4.000 dolayında. Finlandiya’da sadece okul değil kitap, kalem, defter de devlet tarafından ücretsiz karşılanıyor.
- Devlet tarafından hamile kadınlara hamileliklerinin 8. ayında büyük bir kutu içinde (ve bu kutu bebek doğduktan sonra beşik olarak kullanılabiliyor) doğacak bebeğin tüm ihtiyaçları gönderiliyor. Yeni doğan çocuklar için devlet yardımı var. Doğum yapan annelere 3 yıl ücretli izin veriliyor.
Helsinki’de gezilecek yerler listesi
Şehir merkezinde gezilecek yerlere geçmeden önce de biraz kuzeydeki Lapland bölgesinden bahsetmek istiyorum. Kuzey Kutup Dairesi içinde yer alan Laponya (Lapland); Norveç, İsveç ve Finlandiya ve Rusya’nın Kola Yarımadası’na kadar uzanıyor. Hedefiniz Finlandiya Laplandı’na gitmekse, Türkiye’den direkt uçuşlarla gidebilirsiniz. Ancak araya Helsinki turu da ekleyeyim diyorsanız, Helsinki’den Rovaniemi ve Kemijarvi’ye giden gece treni Santa Claus Express’e binmek harika bir alternatif olacaktır. Bu tren Finlandiya’nın en popüler rotalarından birinde gidiyor. Siz de 2 katlı trende 10 saat boyunca harika bir yolculuk yapabilirsiniz. Bazı odalarda tuvalet/duş ortak kullanımlı ama bazı odaların kendi özel tuvalet/duşu var.
Gelelim kuzey ışıklarına… Kuzey kutup bölgelerinde gökyüzünde görülen, yeryüzünün manyetik alanıyla Güneş’ten gelen yüklü parçacıkların etkileşimi sonucu ortaya çıkan doğal ışımalara aurora borealis veya kuzey ışıkları deniliyor. Eğer Finlandiya Laplandı’na giderken hedefiniz kuzey ışıkları görmekse, hava bu bölgede genelde kapalı olduğu için çok şansınız olmayabilir. Ama eğer Lapland deneyimi yaşayayım, üzeri camla çevrili bir iglooda gökyüzünü seyrederek konaklayayım diyorsanız; Finlandiya Laplandı harika bir tercih olacaktır.
Biraz da Fin mutfağından bahsetmek istiyorum. İsveç ve Rus mutfağından etkilenen Fin mutfağında deniz ürünleri başrol oynuyor. Somon, ringa, mezgit benzeri balıklar, yanında soğan halkası, kalamar kızartma ve haşlanmış patatesle birlikte oldukça fazla tüketiliyor. Ana yemeklerin yanına garnitür olarak kırmızı pancar turşusu, haşlanmış makarna, pirinç, havuç ve reçeller sunuluyor. En çok tüketilen içkileri votka. Balık ve domuz etinin çavdar ekmeğine doldurulmasıyla yapılan kalakukko adlı yemekleri oldukça popüler.
Glob DMC ile çıktığım İskandinavya & Fiyortlar Serüveni Turu rotasında yer alan Helsinki, turun en özel yerlerinden biri.
Şimdi gelin, Helsinki’de gezilecek yerler listesine bir göz atalım…
Senato Meydanı (Senate Square)
Rus Çarı II. Alexander’ın heykelinin bulunduğu Senato Meydanı, 1822-1852 yılları arasında Carl Ludvig Engel tarafından Neo-klasik tarzda inşa edilen 4 binayla süsleniyor: Helsinki (Lutheran) Katedrali, Fin Senatosu, Helsinki Üniversitesi ve Finlandiya Ulusal Kütüphanesi.
Senato Meydanı’na tepeden bakan Helsinki Katedrali (Helsingin Tuomiokirkko), şehrin şüphesiz en ikonik ve büyüleyici simgesi. Mimar Carl Ludvig Engel tarafından Neoklasik tarzda tasarlanan ve 1852 yılında tamamlanan bu neft yeşili kubbelerle taçlandırılmış bembeyaz yapı, âdeta gökyüzüne doğru yükselen zarif bir anıtı andırıyor. Çatısını süsleyen On İki Havari heykeliyle dikkat çeken katedral: yalnızca dini bir ibadethane değil, aynı zamanda Finlandiya’nın bağımsızlık ve kültür tarihinin canlı bir tanığı olarak önem taşıyor.
Aleksanterinkatu Caddesi ve Senato Meydanı arasındaki açık hava müzesini andıran yol, şehrin havasını solumak isteyenler için de en güzel seçenek.
Esplanade Parkı
Esplanade Parkı şehrin kalbinde yer alıyor. Turistlerin ve lokallerin uğrak yeri olan park, içindeki Espa Sahnesi ile birlikte Marimekko Defilesi ve Jazz-Espa konserleri gibi popüler etkinliklere ev sahipliği yapıyor.
Market Meydanı (Kauppatori – Market Square)
Güney Liman’da Esplanade Parkı’nın başlangıcında yer alan Market Meydanı şehrin en uluslararası ve ünlü marketi. Pek çok hediyelik eşya bulunan meydan göz dolduran çeşitliliği sayesinde turistlerin uğrak yeri. Ren geyiği ve ayı postları, kürkler, ren geyiği boynuzundan objeler, sebze ve meyveler bu açık hava marketinde sergileniyor. Buradan ahşap Viking bebekleri, matruşkalar, kürkten yapılmış şapkalar, eldivenler ve ceketler alınabilir. Liman kıyısındaki bu meydan denizin kokusunu almak için de oldukça güzel.
Eski Sebze / Meyve / Balık Hali
1889’dan beri faaliyette olan Hal’de peynirden balığa, sebze meyveden çay kahveye kadar her şeyi bulmak mümkün.
Uspenski Ortodoks Katedrali
1868’de tamamlanan ve Batı Avrupa’nın en büyük Ortodoks kilisesi olan Uspenski Katedrali’nin kırmızı tuğlalarla kaplı dış yüzeyi ve altın kaplı kubbeleriyle belirgin bir Rus mimarisi var. Rus mimar Aleksey Gornostayev’in tasarladığı katedral ancak mimarın ölümünden sonra tamamlanabilmiş.
Parlamento
Kalvola’nın kırmızı granitlerinden yapılan bina, Finlandiya Parlamentosu’na ev sahipliği yapıyor.
Oodi
Helsinki’nin kalbinde yükselen Oodi (Helsinki Merkez Kütüphanesi), geleneksel kütüphane anlayışını tamamen yıkan modern bir yaşam alanı. ALA Mimarlık imzası taşıyan bu yapı; ahşap ve camın büyüleyici uyumuyla sadece kitap kurtlarını değil, tasarım meraklılarını da kendine çekiyor. Üst katındaki “Kitap Cenneti” adı verilen bol ışıklı okuma alanlarından, 3D yazıcılar ve dikiş makineleriyle donatılmış atölyelerine, sinema salonundan sessiz çalışma köşelerine kadar her detayıyla toplumsal paylaşımı odağına alıyor. Oodi, kentin soğuk havasında sıcacık bir sığınak ve Fin kültürünün insana ve eğitime verdiği değerin somut bir simgesi.
Aleksanterinkatu
Helsinki’nin tarihi ve ticari kalbi sayılan Aleksanterinkatu, şehrin en ünlü alışveriş caddesi. Adını Rus Çarı I. Aleksandr’dan alan caddeden kentin simgelerinden biri olan ikonik yeşil-beyaz ve gri tramvaylar geçiyor. Burası tarihi mimari dokusu, şık mağazaları ve hareketli atmosferiyle kenti keşfetmek isteyen ziyaretçilerin ilk duraklarından biri.
Katajanokka Yarımadası’nın kıyısında yer alan Kanavaranta, restore edilmiş tarihi kırmızı tuğlalı antrepolarla çevrili keyifli bir kordon boyu. Deniz kenarındaki restoranları, kafeleri, yat marinası ve sakin yürüyüş yoluyla Helsinki’nin kıyı yaşamını ve Baltık atmosferini hissettiren en popüler rotalar arasında yer alıyor.
Suomenlinna
Suomenlinna, 8 adayı bağlayan bir deniz kalesi. Helsinki şehir merkezinin 4 km güneydoğusunda bulunuyor. 18. yüzyılda İsveç tarafından Rus İmparatorluğu’na karşı savunma amacıyla inşa edilmiş. II. Dünya Savaşı’ndan sonra askeri rolü azalmış ve kamu kullanımına açılmış. Suomenlinna, UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde bulunuyor.
Porvoo
Finlandiya’nın en eski ikinci yerleşimi olan Porvoo; Helsinki’nin 50 km doğusunda, Finlandiya Körfezi’nin kıyısında yer alan, tarihle doğanın büyüleyici bir uyumla buluştuğu masalsı bir kasaba. Porvoonjoki Nehri kıyısına dizilen ikonik kırmızı ahşap depoları, Arnavut kaldırımlı dar sokakları, renkli evleri, Orta Çağ’a tarihlenen Porvoo Katedrali’yle burası; hem dinginliği hem de estetiği aynı anda yaşatan bir cazibe merkezi.
Helsinki; İskandinav sadeliğinin, cesur mimarinin ve doğayla iç içe yaşama sanatının en zarif buluşma noktalarından biri. Baltık Denizi’nin serin rüzgârlarını arkasına alan bu kuzey başkenti; sessizliği bir lüks değil huzur olarak sunarken, modern yaşamın dinamizmini de doğallıktan ödün vermeden korumayı başarıyor. İster karlar altındaki saunalarında ısının, ister yaz ortasındaki “gece yarısı güneşinde” sokaklarını keşfedin; Helsinki’den ayrılırken yanınızda sadece güzel fotoğraflar değil, zihninizi tazeleyen derin bir dinginlik de götüreceksiniz.
